Bloog Wirtualna Polska
Jest 1 243 730 bloogów | losowy blog | inne blogi | zaloguj się | załóż bloga
Kanał ATOM Kanał RSS

Zdjęcia w galeriach.


Spotkania seniorów z okazji Dnia Edukacji (wspomnienia, refleksje...)

poniedziałek, 28 września 2009 21:25

„Obyś cudze dzieci uczył" - ile treści mieści się w tym przysłowiu. Od przymuszania niewolników do wykonywania tej czynności wobec dzieci ludzi wolnych ( w ich domach) w starożytności, do zaszczytnego zawodu z powołania w dwudziestym pierwszym wieku. O doli pisarza, którą można podciągnąć... pod dzisiejszego nauczyciela i mnie piszącego ten tekst - w 14 w. przed Chr. na papirusie napisano" Kto zajmuje się pismem, wznosi się ponad wszystkich ludzi  całego miasta i ponad wszystkich dworzan pałacowych. Wolny od wszelkich trudów służalczych, oswobodzony od wszelkich prac ręcznych, może on gardzić motyką i pługiem. Nosząc paletę, może patrzeć z góry na wioślarza. Nie zna on nędzy, nie ma panów gwałtownych i lekceważy wszelkich zwierzchników. Pisarz tylko przoduje wszędzie, a bogini obfitości jest jego towarzyszką nieodłączną od urodzenia. No, pięknie prawda!.  Na ten temat wylano morze atramentu, a przecież każdy z nas zaczynał od pierwszej klasy, od poznawania pierwszych literek i liczb. Szczególnie te pierwsze miesiące kontaktów ze szkołą i nauczycielami pozostały głęboko w świadomości każdego. Było to prawdziwe przeżycie, którego nie jest w stanie zmącić żadne mądre czy niemądre przysłowie. Nie spotkałem nikogo w moim dość długim życiu, kto by nie wspominał nauczycieli z należnym szacunkiem i nostalgią. Pamiętać jednak musimy o tym, że - my nie byliśmy aniołkami, ten warunek pozwala na właściwą ocenę naszej szkolnej przeszłości. Mnie to święto skłania  - tym razem, do wspomnień z okresu  po ukończeniu szkoły podstawowej.

W 1953 roku rozpocząłem naukę w dwuletniej Zasadniczej Szkole Samochodowej ( specjalność: ślusarz samochodowy, elektryk samochodowy), mającej swoją siedzibę przy ul. Dworcowej 7 w Wejherowie.   


Autor - uczeń 1 września 1953 r.


 Budynek przy ul. Dworcowej 7 w Wejherowie, gdzie w latach 1920 - 1927 mieścił się Urząd Marynarki Handlowej .

Od 1 września 1951 otrzymuje ten budynek Zasadnicza Szkoła Samochodowa.

                                                                                                                                                       

 

 Rok 1950 - warsztaty napraw samochodów mieściły się przy ul. Sienkiewicza 7                   Obecnie obiekt nieistniejący

 

Warsztaty szkolne przy ul. Sienkiewicza 7 w 1952r. Pierwszy z lewej, dyrektor  T. Zagierski

Zespół nauczycielski składał się wówczas z 4 nauczycieli etatowych, 10 nauczycieli na pełnym kontrakcie w tym 8 nauczycieli zawodu.                                                                  Pamiętam doskonale:

Helena Mrozińska - nauczycielka języka polskiego i matematyki.

Huber Suchecki nauczyciel jęz. polskiego

Stefan Makurat - nauczyciel fizyki i chemii.

Jan Skirło - nauczyciel materiałoznawstwa, technologii metali i elektrotechniki, niebawem kierownik warsztatów.

Kazimierz Englert - nauczyciel języka rosyjskiego i wych. fizycznego.

Władysław Kowalski - technik elektryk

Dyrektorem był Tadeusz Zagierski.

Nauczyciele zawodu, którzy potem staną się moimi przyjaciółmi:

Jan Perłowski, Ryszard Szklarz, Józef Rzeszutek, Stefan Wirkus, Roman Maszota, Erwin Krauze, Stefan Zygmanowski, opiekunowie: Kazimierz Kulik, Franciszek Lehmann, Ksawery Ploetzke.

 



  

1952 - wycieczka do Wieliczki, rozpoznaj: S. Miotke,  R.Pawlikowski, T. Zgierski, S. Makurat, Bochentyn.... Zawodu samochodowego uczyły się również dziewczęta.

Od roku 1957 czynna jest trzyletnia Szkoła Gospodarstwa Domowego, której główną postacią była niezapomniana przez dziewczęta- absolwentki Wanda Jakusz , również  Regina  Mathea. Szkoła ta funkcjonowała w ramach naszej samochodówki. Wanda z domu Gostomska swoim pięknym życiorysem ( nie tylko w szkole) może być przykładem jak żyć i pracować. Jako ciekawostkę genealogiczną podam, że Wanda wywodzi się z licznie rozgałęzionej szlachty, używającej wielu przydomków i pieczetująca się kilkoma herbami. Gostomscy notowani są już w 1399r. W 1556r. w księgach sądowych kościerskich odnotowano "nobilis yakus de Gostomye", czyli szlachetnego Jakusza z Gostomia na Kaszubach. Wanda wychodząc za mąż  w 1950r. za Bronisława Jakusza z pewnością  nie wiedziała, że wychodzi za krewnego! Poniżej kilka fotek związanych z pracą Wandy w Szkole:



Wanda Jakusz - w środku w jasnym żakiecie, obecnie na zasłużnym wypoczynku.




Żródło: P. Pragert, Herbarz szlachty kaszubskiej

Cofnijmy " trochę"  czas:

Wanda 1965r.

Piekne!!!, komentarz zbyteczny.





...kolej rzeczy.

Poniżej, to One,  kochały i kochają nadal swoją  p. prof. (j.w.)

 


 Grupa uczennic Szkoły Gospodarstwa Domowego 1960r. Rozpoznać muszą same siebie.

          
                   
                            








Uroczystość okazjonalna 1960r., z uczennicami, które same przygotowywały przyjęcia, wszak była to Szkoła Gospodarstwa Domowego.


                                                                                                                                                                                                                            
1960 r. symbol czasów -  salka uboga, ale nastrój znakomity.



1965r. Konferencja metodyczna nauczycieli szkół gastronomicznych w Tczewie. Trzecia od prawej - Wanda, czwarta od prawej J. Goebel.
...............................................................................................................................................................................................



Dzień kobiet 8 marca 1970r. w biurze technicznym przy ul. Dworcowej. Od prawej (tyłem) Ludwik Gerber, Waldek Józwiak,  Krystyna Dybowska, Ryszard Szklarz, Helena Leman,  E.Czajkowski, Bąkowski.

.................................................................................................................................................................................................................
Wspaniali ludzie, którzy wiedzieli, że najpierw wychować a potem uczyć. (Niewychowanego uczyć się nie da, o tym wie każdy
pedagog!). Dzisiaj jest ich tylko dwóch z tej listy. U mnie też czas nie stał w miejscu. W 1958 roku zatrudniam się już jako pracownik - ślusarz w tychże warsztatach szkolnych przy ul. Sienkiewicza. Następnie dwuletnia służba wojskowa. Kolejny powrót do warsztatów w 1962r., szkoła przeżywa gwałtowny rozwój. Przybywa uczniów, rośnie ilość kadry nauczającej. Następują zmiany na stanowisku dyrektora. Otrzymujemy nowoczesny obiekt warsztatów szkolnych, którego adaptacja i zagospodarowanie całkowicie spadło na barki kadry nauczycielskiej warsztatów. W tym okresie kontynuuję studia pedagogiczne i politechniczne. Warsztaty szkolne pomimo niedoinwestowania dzielnie walczą o wykonanie „planu" finansowego, gdyż były samofinansujące się.

 

 

 

 „Wielki" mistrz spawalnictwa, Bronek Mathea - legenda. Tak mówią o NIM liczne pokolenia absolwentów i kolegów. Niezrównany dostarczyciel humoru podczas biesiad w plenerze.

 

Niezadowolony z wynagrodzenia za pracę opuszczam Szkołę na 10 lat przechodząc do przemysłu. W tym okresie wyjeżdżam zagranicę na kontrakty do Iraku i Libii. Jednakże, będąc w kraju współpracowałem i utrzymywałem związki z Warsztatami Szkolnymi w zakresie usług produkcyjno - usługowych świadczonych przez nie, oraz towarzyskie z bliską mi grupą kolegów nauczycieli. W szkole dużo się działo. Obserwowana z zainteresowaniem była przez całe środowisko wejherowskie i władze.                                                                                                                                                                                                                                    W 1982 r. nadano Szkole imię Jakuba Wejhera, wręczono sztandar, oraz stworzono Zespół Szkół Samochodowych.



 

 Herb Jakuba Wejhera

 W szkole powstała izba pamięci patrona.

 Szkoła poddana została - jak cały kraj - wstrząsom związanym z przemianami polityczno - ustrojowymi w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku. Dwóch przedstawicieli wszechwładnego związku zawodowego bezpardonowo dążyło do przejęcia władzy, nie mając ku temu ani kwalifikacji, ani moralnego czy innego prawa. Organizując strajk, miotali się od drzwi wejściowych budynku do drzwi gabinetu dyrektora, ku osłupieniu i zdezorientowaniu uczniów. Przyczynili się do przedwczesnego upadku warsztatów szkolnych, blokując moją próbę koniecznej ich reorganizacji, a których obiekty następnie przeszły w prywatne ręce. Jak wielkim błędem było to działanie, niech świadczy obecne dążenie do reaktywowania szkolnictwa zawodowego przy współudziale i wsparciu finansowemu Unii Europejskiej w ramach projektu „Kapitał Ludzki". Odbywać się to będzie na bazie dawnych szkół zawodowych. Będzie się zapewne budować nowe obiekty nauki praktycznej. Szkolenie wymuszone jest potrzebami rynku pracy. Branża samochodowa zawsze się rozwijała i powiększała. Tylko głupiec mógł nie dostrzegać tego trendu cywilizacyjnego. Dzisiaj nie pamięta się nawet  inicjałów likwidatorów. Odeszli w niebyt historii, czego dowodem może być np. brak jakiejkolwiek wzmianki o nich w wydanej monografii  z okazji 50 - lecia  Szkoły. Nie wywodzili się z tradycyjnej kadry tej szkoły. Nie oni zadecydowali o współczesnym obliczu tego obecnie kompleksu szkolnego. W tej szkole tradycyjnie była zawsze bardzo dobrze przygotowana merytorycznie, zaangażowana społecznie i patriotycznie, kadra nauczycielska. Tak jest również obecnie. Komu naprawdę zawdzięcza swój rozwój ten obecny - kompleks szkolny, nazywający się „ Zespół Szkół  Ponadgimnazjalnych  Nr.4 im. Jakuba Wejhera" obrazuje monografia pod tytułem: „50 lat Zespołu Szkół Samochodowych im. Jakuba Wejhera w Wejherowie" wydana w 2000r.

 

 W szkole od początku jej istnienia działał Związek Nauczycielstwa Polskiego. Prowadzili go zawsze oddani, cenieni i bardzo lubiani przez grono nauczycielskie koledzy i koleżanki, dla których byłoby rzeczą niemoralną np. obalać dyrektora, czy organizować strajk w szkole. Dobro - dzieci, młodzieży, było i jest najważniejsze w szkole, dlatego ją stworzono, toteż należy chronić i odgradzać ją od tego rodzaju zjawisk, o czym wówczas zapomniano. Były to błędy niewybaczalne, których nie usprawiedliwia żadna racja polityczna. Taka jest moja ocena tych wydarzeń, których byłem świadkiem. Mam nadzieję, że doczekają się one jeszcze głębszej analizy w oparciu o relacje (pisemne - absolwentów, nauczycieli emerytów) świadków i uczestników. Jest to doskonały temat badawczy w ramach pracy dyplomowej ( licencjackiej, magisterskiej) w sensie dydaktyczno - wychowawczym i moralnym,  np. dla studentów wejherowskiej Kaszubsko - Pomorskiej Szkoły Wyższej.                                                                                                                                          Niezapomnianym kolegą szczególnie, jest Stefan Makurat, człowiek niezwykle inteligentny, działacz harcerski, pedagog, organizator oświaty. Żołnierz września 1939r.

Stefan Makurat 

 On był duszą i ciałem wszelkich miłych uroczystości, a najbardziej lubił wycieczki krajoznawcze. Organizował je corocznie dla wszystkich jak tylko pozwalał na to fundusz socjalny, gdyż wiadomo - podróżowało się nie za swoje, gdyż niewiele tego swojego było. Szczególnie w latach 1965 - 1970 podróżowaliśmy autobusem corocznie. Zabieraliśmy również osoby sobie najbliższe nie będące pracownikami szkoły.

Zachowało się trochę fotografii z tych wojaży.

 

Kraków Sukiennice

 

 

 Kraków Wawel 1966

 

  

 

Kraków Barbakan

 
Warszawa Syrena

 

Warszawa Nike

 

 

 Warszawa Łazienki Królewskie

 

Warszawa Chopin

 

 

Malbork 

 

 

 

Góry Świętokrzyskie

 

 Spływ Dunajcem

 

 Szczecin Wały Chrobrego

 

 

Kętrzyn bunkier poniemiecki

 

 Mniejsze grono stanu „wolnego"- dawno temu....Wspomniany wyżej opiekun Ksawery Ploetzke - stary Kaszuba, szkoły kończył za Wilhelma - czasami strofował nas młodych gdy pozwalaliśmy sobie co nieco mówiąc : "wa uligani, ta bomba muszy panknąc", co oznaczało, że kierownictwo się kiedyś dowie. On oczywiście nigdy nie poskarżył. Najporządniejszym z nas "zalotnikiem " był Kazik F.

 

 Lidzbark Lidzbark Warmiński - z lewej tyłem autor

 W 1987 r. ponownie podejmuję pracę w Szkole., ale na krótko, bo we wrześniu  1989 r.  wyjechałem zagranicę, tym razem do USA. Po powrocie z Ameryki wracam do Szkoły we wrześniu 1992 r.                                                                                                                          

 

  Pracuję do czasu osiągnięcia uprawnień emerytalnych wg. Karty Nauczyciela w sierpniu 1998r.

Nie oznacza to, że moje kontakty się skończyły. Obecnie spotykamy się przede wszystkim  z okazji Dnia Edukacji. Spotkania te mające wieloletnią tradycję i piękną oprawę dzięki Komisji Socjalnej  i Dyrekcji Szkoły. Program jest tradycyjnie urozmaicony, wyjazdem krajoznawczym (bliższym, dalszym), każdorazowo w inne miejsce, biesiada w uroczym lokalu czy tawernie,  połączona z zabawą i niekończącymi się wspominkami. Ponadto seniorzy otrzymują pewne kwoty pieniężne np. na „wczasy pod gruszą". Nie jest ważny w danym momencie skład osobowy organizatorów czyli Komisji Socjalnej. Kolejna komisja zawsze kontynuuje piękne wzorce wypracowane przez swych poprzedników, a przede wszystkim niezapomnianego Stefana Makurata. Otrzymuje też  maksymalne wsparcie kolejnej Dyrekcji szkoły, bez względu na jej okresowy skład personalny. Szczególne wyróżnienie należy się entuzjaście wszelkiej turystyki Romanowi Jędrejowi.  

  

                                                                                                                                                                                                                      Oczywiście w każdej komisji znajduje się osoba, która jest reżyserem i wykonawcą kolejnych pomysłów związanych z realizacją imprezy. Taką osobą od  grudnia 1982 roku jest nasza koleżanka Grażyna Rybant.                                                                                      Grażyna jest doskonałym przykładem tego, że można przejść do trwałej i wdzięcznej pamięci ludzkiej i historii instytucji w której się pracuje, będąc - w Jej przypadku - pracownikiem administracji.

 

 Grażyna wyżej w rzędzie, druga od lewej

Gdy nadejdzie Jej jubileusz 30-lecia pracy w Szkole (1. 12. 2012), na pewno nie zabraknie nikogo z nas obok Niej.

 

Pań z administracji - uroda naprawdę zauważalna

Grażyna - pierwsza od lewej

 Pamiętamy również słowa dyrektora dr. Stanisława Zaleskiego zamieszczone w cytowanej przeze mnie wyżej monografii: „Pamiętajcie, że zawsze będziecie członkami rodziny wejherowskiej „samochodówki". Pamiętamy!

 S. Zaleski w towarzystwie zastępców.

 

 Główny budynek szkolny 

                                            Część boiska
Spotkanie 2007

          Obecny skład osobowy Dyrekcji:

 

   Dyrektor Anna Wilk
                                                                           

Dyrektor Anna Wilk, od lewej zastępca Celina Tańska

 Dyrektor Anna Wilk, obok zastepca Cezary Lewandowski



Tyle  nowych wiadomości...



Grażyna mói Zdzichowi: chyba przekroczyliśmy limit w tym roku.

 Spotkanie 2008





No comment

 Przed ucztą, miny kolegów zdradzają, ze wiedzą o co chodzi, panie raczej nie!

 

 

 



Nieugieci : Józef Błaszk i Sylwester Tetzlaff na pierwszym planie.

                                                    2009

                                                   Miejsce spotkania, pochmurno i deszczowo, wewnątrz też ciemno.

   
Zajmujemy miejsca - wygodne  

   
Tutaj wszystko odbywa się zgodnie ze szlachecką  etyką.    


Chwilowo osamotniony Irek Jaworowski

    
Grażyna wyjaśnia Ireneuszowi, że dzisiaj musi być wszystko zjedzone i ..., na Edka obok nie nalezy liczyć, gdyż on żywi się tylko korzonkami.
   

Pomysleć, że Jasiu i Stefan najbardziej bali się kapitalizmu.


Tyle nowości w motoryzacji...


Tylko pozazdrościć fryzury Heniowi Czekalskiemu

   
O czym to dzisiaj mieliśmy Romanie...    

    
Zawsze dużo mamy sobie do powiedzenia z Kazikiem.

   
Waldek nie martw się, przestało padać, zaświeci słonce!  
  
   
Najpierw podpisik, nastepnie życzenia v-ce dyrektora Cezarego Lewandowskiego.

   
Grażyna prosi o podpis, Tadek  Kwiatkowski wie dlaczego...   

  
V-ce dyrektor Celina Tańska składa życzenia  

   
Jasiu Bobrucki (ur.1923) skarbnica wiedzy, nie tylko o szkole.  


Zdzichu z gracją usługuje paniom - zawsze


Edek Musiatowicz mówi Grażynie, że tym razem dajecie za dużo!



Stachu Laga się przymila, pod bacznym okiem Antka Melcera

Wszystkim - do widzenia, do zobaczenia za rok!


oceń
0
0

komentarze (2) | dodaj komentarz

Herb Gminy Przodkowo

piątek, 25 września 2009 12:20

 Herb Gminy Przodkowo

W publikacji autorstwa B.Możejki i B. Śliwińskiego pod tytułem „Herby miast, gmin i powiatów województwa pomorskiego" T 1 wydanego w 2000r. na str. 179 - 181 spotykamy zawiły opis powstania i realizacji inicjatywy Jerzego Stachurskiego - ówczesnego nauczyciela w szkole w Wilanowie - dotyczącej opracowania herbu dla gminy Przodkowo.

Na wstępie czytamy „ nosząc się z zamiarem powołania do życia „Biuletynu Przodkowskiego" , za wskazane uznał opracowanie herbu, podkreślającego odrębność i samodzielność gminy". Zarząd Gminy podjął sugestię J. Stachurskiego i zwrócił się do prof. E. Brezy autorytetu w dziedzinie onomastyki. Prof. Zaznaczył  między innymi w opinii, że „pierwsza ujawniona historyczna nazwa wsi, odnotowana w  czasach krzyżackich , brzmiała „Seefeld". A więc mamy pierwszą nazwę wsi i założycieli tej wsi. Moje badania również potwierdzają ten fakt historyczny. Wszelkie źródła dotyczące tego faktu przytoczyłem w mojej monografii „Dzieje Przodkowa i okolicznych wsi". Zatem skąd wzięto informację, że wieś założyli książęta gdańskopomorscy, o czym również czytamy w tej pracy?. Dalej: prof. B. Śliwiński w przypisach wyjaśnia „ podkreślić należy, że ten zakodowany silnie w świadomości kaszubskiej fakt w rzeczywistości nie odpowiada stanowi faktycznemu i książęta gdańscy gryfem nigdy się nie posługiwali".

A więc kolejna nieścisłość historyczna.

Ostateczne rozstrzygnięcie ( czytamy dalej) zapadło podczas sesji Rady Gminy 20 grudnia 1991 roku, kiedy to po dyskusji jednogłośnie za herb gminy radni uznali projekt wyobrażający w srebrnym polu czarnego gryfa w czarnej koronie, unoszącego się nad czterema czarnymi falami, trzymającego w lewej łapie koło o srebrnym polu zawierającym błękitną Syglę P.

 

 

W nie dających się już dziś ustalić (czytamy dalej) okolicznościach doszło jednak do korekty wizerunku godła. Wedle uchwały Rady Gminy z 21 sierpnia 1996 roku, zmieniającej poprzedni statut gminy, jako herbowe godło podano czarnego „gryfa pływającego" w czarnej koronie, unoszącego się nad trzema błękitnymi falami, trzymającego w lewej łapie koło o błękitnym polu ze srebrną Syglą P. 

 

                                                                                                                                                                                                                             Ktoś samowolnie zmienił wizerunek. Zmiana polegała na wymieszaniu  elementów z dwóch póżniejszych „gryfich" projektów A. Szulca.

Wizerunkiem tak przyjętego ( przez kogo?) herbu ozdobiono gabinet wójta, pojawia się on na publikacjach sponsorowanych przez gminę. Podkreślić jednak trzeba, że jak dotychczas nie zmieniono pieczęci „herbowej", w związku z czym gmina posługuje się dwoma różnymi wizerunkami tegoż samego herbu. Tyle informacji znajdujemy w tej publikacji na temat  herbu gminy Przodkowo.

 

 Jak wyżej wspomniałem, w mojej historii Przodkowa wykazałem dowodnie założycieli wsi i posiadaczy jej przez prawie 200 lat. Rodzina Krzyżaków o nazwisku Seefeld, dość liczna i znaczna  na Pomorzu i Sambii, pieczętowała się herbem „dwa świstaki" mające swoje odniesienie do masowo hodowanych bobrów w posiadłościach Seefeldów . Hodowle tych zwierząt prowadziły również  sąsiadujące z nimi zakonnice żukowskie i cystersi oliwscy, którzy wydali nawet specjalne "regale". Jeżeli mamy poważnie uznawać całą historię Przodkowa ( inaczej nie wolno), to nie możemy udawać, że nie było Seefeldów przez  ok. 200 lat. Herb Przodkowa powinien zawierać element związany z tym okresem historycznym.

 

 

 

W przytoczonym przeze mnie tekście autorów przewijają się wątpliwości i niejasności. Będę wielce zobowiązany w imieniu własnym i czytelników tej strony, gdy przedstawiciel Rady Gminy Przodkowo udzieli stosownych wyjaśnień, w komentarzu.
oceń
2
1

komentarze (0) | dodaj komentarz

Kącik genealogiczny

poniedziałek, 07 września 2009 16:25

Po pierwszym zaborze ziem polskich, które nazywały się Prusy Królewskie przez Prusy w 1772 roku, władze te natychmiast przystąpiły do spisu wszystkich posiadaczy ziemi w celu opodatkowania ich. Powszechnie ten spis nazywany jest pruskim katastrem kontrybucyjnym. Arkusz spisowy zawierał 51 pytań. Dla miłośników genealogii rodzinnej, spis ten jest niezwykle bogatym źródłem. Wystarczy znaleźć swego przodka i miejscowość gdzie żył w 1772 roku, następnie wg. ksiąg parafialnych dotrzeć do współczesności. Można - niekiedy trzeba- przyjąć kierunek odwrotny. Ograniczę się do podania imienia i nazwiska - wg. pisowni oryginalnej, jako ciekawostki historycznej - natomiast nazwę wsi i przynależność administracyjną wg. stanu ówczesnego i obecnego. Powtarzające się nazwisko i imię może świadczyć o spisanym i posiadanym innym kolejnym kawałku gruntu. Ze względu na obfitość materiału oraniczam się do fragmentów.

 Bach Adam            Smęgorzyno            dzielnica Kokoszki   m. Gdańsk

Bach Adam            Smęgorzyno                     „                     „  

Bach Andreas        Rybno                                                  powiat pucki  

Bach Andreas        Rybno                                                             „

Bach Casimir        Ostaszewo                                            powiat Nowy Dwór Gdański

Bach Catharina     Ostaszewo                                                             „

Bach Christian     Czeczewo                                              powiat  kartuski

Bach Christian      Czeczewo                                                         „

Bach Helena          Ostaszewo                                           powiat Nowy Dwór Gdański

Bach Jacob           Tyłowo                                                  powiat pucki

Bach Jacob            Tyłowo                                                          „

Bach Johann         Ostaszewo                                            powiat Nowy Dwór Gdański

Bach Johann         Warzno                                                 powiat wejherowski

Bach Johann        Warzneńska - Huta                                         „

Bach Martin         Kłosówko                                              powiat kartuski

Bach Martin         Kowalewo                                               powiat wejherowski

Bach Matheus    Borowiec, Węsiory                                   powiat kartuski

Bach Paul           Czeczewo                                                              „

Bach Paul            Czeczewo                                                              „

Bach Paul             Warzno                                                   powiat wejherowski

Bach Paul            Warzneńska - Huta                                                „

Bach Paul        Wysoka - Osowa                                                    m. Gdańsk 

Bach Paul                „                                                                          „
........................................................................................................................................................................................................

Baranowski Jan           Linia                         powiat Mirachowo - 1772 r.

Baranowski Jan         Miłoszewo                                    „

Baranowski Jan               „                                              „

Baranowski Martin      Strzepcz                                      „

Baranowski Martin          „                                              „

Baranowski Mates         Linia                                          „

Baranowski Mates         Linia                                          „

Baranowski Mates         Tłuczewo                                   „

Baranowski Mates                „                                          „

Baranowski Woitek       Linia                                           „

Baranowski Woitek       Linia                                           „

Baranowski Woitek       Strzepcz                                     „

Baranowski Woitek       Strzepcz                                    „

..............................................................................................................................................................................................
Bigus   Joan           Leżno Wielkie                                                   Kartuzy                                                                                                                                                                 Bigus  Joan                      „                                                                  „                               

Bigus Josef                    Kokoszki                                                   Gdańsk Wyżyny

Bigusch Jacob                Gowidlino                                                  Mirachowo

Bigusch Jacob                 Gowidlino                                                         „

Bigusch Stach                   Gowidlino                                                        „

Bigush Jacob                     Gowidlino                                                        „

Bigush Jacob                   Gowidlino                                                          „

Bigush  Stash                      Gowidlino                                                       „

Biguss  Jacob                      Strzepcz                                                          „

Biguss Jacob                       Strzepcz                                                          "

Biguss Josef                      Miechucino                                                       "

Biguss Josef                       Miechucino                                                      "

Biguss Michael                   Miechucino                                                     "

Biguss Michael                   Miechucino                                                      "

...........................................................................................................

Borck Johan                     Kolibki                     Oliwa

Borck Johan                          „                              „

Borck Johan        Piekło dolne                          Skarszewy  kościerskie

Borck Johan                     „                                    „

Borck Jon               Sopieszyno                        Wejherowo

Borck Joseph          Brentowo                      Jaśkowy młyn   Oliwa

Borck Martin          Rybno                                    Puck

Borck Michel         Wielki Kack                          Oliwa

Borck Michel                  „                                         „

Borck Michel                  „                                         „

Borck Peter               Luzino                                  Wejherowo

Borck Peter                    „                                              „

 .......................................................................................................................................................
Brillow'sche Wittwe (wdowa)       Ujeścisko                                            Gdańsk

Brilowski Adam                Zawory                                                            Kartuzy

Brilowski Adam                Zawory                                                                 „

Brilowski Jacob                 Zawory                                                                 „

Brilowski Johann                Żukowo                                                           Kartuzy

Brilowski Johann                    „                                                                         „

Brilowski  Martin               Remboszewo                                                         „

Brilowski  Martin                        „                                                                      „                                

Brilowski Mathias                Remboszewo                                                         „  

Brilowski Tulech                     Borkowo                                                     Kartuzy

Brilowski Tulech                     Borkowo                                                               „

.............................................................................................................                 

Bronk Frantz                         Borek                                                          Kartuzy

Bronk Frantz                         Borek                                                                 „

Bronk  Frantz                         Borek                                                                „

Bronk Jacob                          Pałubice                                                              „

Bronk Jacob                          Pałubice                                                              „

Bronk Jann                                 „                                                                     „

Bronk  Jann                                 „                                                                    „

Bronk Johann Jacob       Niepoczołowice                                                   Mirachowo

Bronk Johann Jacob        Niepoczołowice                                                         „

Bronk Johann Jacob         Niepoczołowice                                                         „

Bronk Michel                   Mściszewice                                                         Kartuzy

Bronk Michel                          „                                                                           „

Bronk Piotr                           Podjazy                                                                 „

Bronk Piotr                                 „                                                                       „

Bronkowa Cecylia                Pierszczewo                                                          „

Bronkowa Wittwe (wdowa)                Bukowa Góra                                        „

................................................................................................     
         

Cibula Andreas                       Śmiechowo  1772 r.       Wejherowo

Cibula Andreas                                „                                    „

Cibulla Wawrzyniec              Niesiołowice                   Kartuzy

Cibulla Wawrzyniec                        „                              „

Cibulsky ?                                  Przywidz                  Gdańsk

Cibulsky Schulz                               „                              „

.........................................................................

Cimma Matthes                   Bendargowo      powiat Mirachowo 1772 r.

Cimann Jacob                              „                                  „

Cimann Jacob                              „                                  „

Cimann Johan                              „                                  „

Cimann Johan                              "                                  "

Cimann Matthes                           "                                  "

Cimmermann Joseph              Pogutki                       Skarszewy

Cimmermann Joseph                    "                                    "

..............................................................................................................

Cirotski Michel                    Gowidlino                          Mirachowo

Cirotsky Stas                        Staniszewo                                "

Cirotzka ?                             Staniszewo                                "

Cirotzka, Wittwe                  Staniszewo                                „

Cirotzki ?                             Głusino                                      „

 Cirotzki ?                                  „                                           „

Cirotzki Andres                    Mirachowo                                „

Cirotzki Andres                           „                                          „

Cirotzki Bartek                            „                                          „

Cirotzki Bartek                            „                                          „

Cirotzki Josef                               „                                         „

Cirotzki Josef                               „                                         „

Cirotzki Martin                       Stara Huta                                „

Cirotzki Martin                       Stara Huta                                „

Cirotzki Michel                      Gowidlino                                 „

Cirotzki Tomas                              Bącz                                        „

Cirotzky Laurentz                         „                                             "

Cirotzky Laurentz                       „                                            „

Cirotzky Michel                       Staniszewo                               „

Cirotzky Michel                       Staniszewo                              „

Cirotzky Stasz                          Staniszewo                              „

Cirotzky Woitek                       Staniszewo                              „

Cirotzky Woitek                      Staniszewo                                „

........................................................................................................................................................................................

Czapiewscky Andreas   Czapiewice              Tuchola 1772 r.

Czapiescky     Paul                 „                              „

Czapiewski /                  Gorzędziej               Tczew

Czapiewski Andreas        Łaguszewo             Gdańsk

Czapjewacka Elsa           Piechowice             Tuchola

Czapjewesky Albrecht    Piechowice                   „

Czapiewski Lucass           Zawada                    Koscierzyna

Czapiewscky Stanislaus     Twarożnica              Tuchola

Czapiewscky Stanislaus      Łosiny                            „

Czapiewscky Mates             Małe Chełmno                „

Czapiwscky Casimir             Klaskawa                           '

Czapieski Jan                       Gierkowo               Toruń

Czapienscky Lucas               Czyczkowy            Tuchola

Czapewscky   Paul               Kurcze                       „

 Czapielscky  Joseph             Złemięso                    „

............................

Czerwonka Jacob   Pomieczyno powiat Mirachowo 1772 r.

Czerwensk Christof         Kłosowo                    Kartuzy

Czerwiński ?                Szyszkowo                    Tczew

Czerwiński Johann       Ostróżki                         Kartuzy

Czerwinsky George      Ostrowite                       Chojnice

Czerwinsky Andres        Zamarte                         Tuchola

Czerwinsky Lorentz   Strzepowo - Skarszewy      Kościerzyna

Czerwinsky Nathanel   Migowo                           Gdańsk

Czerwinsky Thomas  Trąbki Wielkie                  Tczew

Czerwintzka Anna  wdowa   Pobłocie                   Mirachowo

............................................................................                    

Damaschk Andres                Ogrodnicy                             Kartuzy 1772r.

Damaschk   Hirth                           „                                         „

Damaschk   Jann                            „                                         „

Damaschk   Johann              Sierakowice                         p. Mirachowo

Damaschk   Michel              Tuchlino                                   Kartuzy

Domaschk   Gerge               Chośnica                                         "

Domaschk   Jacob                       "                                              "

Damaske ?                            Wiczlino                                   Oliwa

Damaske    Martin                Strzyża                                         "

Damaszk   Jacob                   Tuchlino                                Kartuzy

Damaszkowa   Sophia                "                                             "

Dambe   Jacob                       Leżno Wielkie                        Oliwa

Dambeck   ?                           Domatowo                             Puck

Dambeck    ?                          Domatówko                              „

Dambeck   Andres                 Raciąż                                   Tuchola

.....................................................................................

Deick   Simon                        Piastoszyn                            Tuchola

Deik   ?                                  Ryskowo                              Kartuzy

Deik   Albrecht                      Zawory                                     „

Deik   Mathias                       Borkowo                                   „

Deik   Michel                         Piekło                                    Oliwa

Deik   Stephen                      Chmielno                                Kartuzy

Deike   Johann                     Katarzynki                               Kartuzy

..............................................................................................

Drewka   Martin                 Małkowo Dolne            Kiszewa - Koscierzyna

Drewke Corn.                      Nowodworskie Łąki                   Gdańsk

Drewnowski Maci               Jania  Koscielna                                                                                                                                   
.......................................................................................................................................................................................

Elas Adam                        Puck - 1772

Elas  Christian                Gołubie                        Kartuzy

................................................................................................

Elwardt   Woytek           Lewino                       Mirachowo

Elwart   Mathes            Piaśnica                          Puck

Elwart  Michael            Ustarbowo                   Wejherowo

Elwart  Michel             Gniżdżewo                    Puck

Elwart     ?                    Połczyn                         Puck

....................................................................................................

Forhmann Christian          Puzdrowo 1772r,               Kartuzy

Formela                              Borcz                                      „

Formela   Johann                Sławki                                     „

Formella Jann                    Łapalice                                 „

Formell Maties                  Golczewo                                 „

Formella ?                          Tłuczewo                             Mirachowo

Formella Adam                  Miechucino                                 "

Formella Casimir                Żakowo                                Kartuzy

Formella Frantz                  Miechucino                          Mirachowo

Formella Jan                       Bącz                                             „

Formella Jan                       Łapawice                                      „

Formella Johann                 Dzierzążno                            Kartuzy

Formella Josef                    Miechucino                          Mirachowo

Formella Josef                     Strzepcz                                      "

Formella Joseph                 Staniszewo                                    "

Formella Martin                Stara Huta                                       „

Formella Matthes                Miechucino                                   „

Formella Michel                Kiełpin Górny                               Oliwa

Formella  Michel                 Szopa                                    Mirachowo

Formella Paul                       Parchowo                                Kartuzy

Formella Simon                  Miechucino                               Mirachowo

Formella Stas                      Gowidlino                                       „

Formella Valentin               Zakoniczyn                               Oliwa

Formella Woitek                 Miechucino                               Mirachowo

Formella Andres                  Oliwa

...................................................................................................

Franckowski Jan   Chwaszczyno 1772r.             Oliwa

Frankowa  wdowa           Stara Kiszewa                     Kościerzyna

Frankowsky   Johann            Brętowo                        Oliwa

..................................................................................................

Fularcig   Adam                  Borkowo                       Kartuzy

Fularcig  Albrecht             Żukowo

Fularcig   Joseph                     „

Fularcig   Martin                Borkowo                        Kartuzy

Fularcig   Mathis                Żukowo

Fularcig   Matthis               Borkowo                       Kartuzy
..................................................................................................................................................................                                                                                                                                      

Golunski Gottfried   Zamek Kiszewa  1772r.              Kościerzyna

Golubski  Mathias   Bękowo   Nowe                             Świecie

Golubski  Woytek    Kiszewa                                        Kościerzyna

Golunsky  Albrecht  Olpuch                                          Kiszewa

Golunsky  Casimir       „                                                       „

Golunsky  Jacob      Wdzydze                                        Kościerzyna

Golunsky  Joseph      Olpuch                                          Kiszewa

Golunsky  Joseph     Wdzydze                                        Kościerzyna

Golunsky  Maties  Bartoszówlas  Kiszewa                            „

Golunsky Wawrzync     Częstkowo  Kiszewa                        '

..............................................................................................

Gosch Bartel    Rybaki                                                  Nowe

Gosch  Bartel        Wiele                                            Kossobuda

Gosch Michel   Steblewo                                            Gdańsk

Gosch  Michel   Borzestowo                                       Mirachowo

Goscha  Mac.       Bratuszewo                     Kurzętnik    N. Miasto

Gosche  Witwe-wdowa                                             Człuchów

Goschikowsky Maties  Trąbki Wielkie                       Tczew

.............................................................................................

Gruba George   Barłomin                                 Wejherowo

Gruba Jacob         Opalin                                  Puck

Gruba Jacob    Ustarbowo                                Wejherowo

Gruba Joseph      Dąbrówka Pucka                             „

Grubba Martin           „                                                „

Grube ?                Kiszewa

Grube Erdmann                                                 p. Gdańsk teryt.

Grube H. von           Wiczlin                               Oliwa

Grube Hans                                                       p. Gdańsk teryt.

............................................................................................................

Hallmann ?  Arciszewo 1772r.                Gdańsk

Hallmann   Andreas   Połczyn                    Puck

Hallmann   Christian                     Gd. Wyżyny

Hallmann Daniel    Jastarnia                   Puck

Hallmann Daniel         Hel                      Puck

Hallmann Erdtmann    Żuławki ks.            Gdansk

Hallmann George       Sztum

Hallmann   Jacob       Darżlubie                 Puck

Hallmann Jacob         Sztum

Hallmann Lorenz                                          Nowy Dwór

Hallmann Michel    Łężyca                          Nowy dwór wejh.

Hallmann   Michael   Minkowice                   Puck

Hallmann Wittwe-wdowa                             Gdańsk

Halman ?               Chylonia                         Gdynia

Halman  Ertman Żuławki król.                   Gdańsk

Halman  Jacob Redowo Górne                    Oliwa

Hallmann   Carl   Hel                               Puck

Halmann Martin  Gosecino                     Puck

Halmann Mathis   Miszewo                   Kartuzy

Halmann Simon   Owczarnia                   Gdańsk

Halmann Tomas   Błądzikowo              Puck

Halmon Albrecht    Kielno                    Oliwa

Halmon   Jacob   Kielnieńska Huta         "

Halmon  Jacob    Bożanka  
     W powiecie kartuskim mieszka 111 osób, w wejherowskim 232 osoby o tym nazwisku
.......................................................................................................................................................................                      

Hirsch   Fridrich                  Czarna Huta  1772r.                         Kartuzy

Hirsch   Johan                     Czarna   Huta                                         „

Hirsch Johan                     Huta Kyszewska                              Kiszewa- Kościerzyna

Hirsch Johan                      Robakowo                                        Wejherowo

Hirsch   Levin            Chwarscienko                                           Kiszewa

Hirsch  Salomon                    „                                                           „

Hirsch   Simon                Kokoszki                                               Oliwa  
W powiecie kartuskim mieszaka 51 osób, w wejherowskim 102 osoby
.........................................................................................................................................................................   

Hoppa   Johann   Rekowo 1772r.                                        Puck

Hoppe   Martin        Strzyża                                               Oliwa

Hoppe  Johan             Skarszewy                                    Kościerzyna

Hoppe  Martin             Strzyża                                       Oliwa

Hoppe  Michel           Nowa Kiszewa                        Kiszewa

Hoppe  Paul                     „                                               „

Hope   Johan                 Osiek                                  Lębork

Hopp    Michel       Nowa Wieś                                Kartuzy

Hopp   Michel        Borkowo                                    Kartuzy

Hopp  Martin         Jelitkowo                                 Oliwa

Hopp Johan            Migowo                                     Oliwa

    W kartuskim powiecie mieszka 95 osób o tym naswisku
..........................................................................................................................................................

Kitowski Anthon    Mezowo 1772r.                Kartuzy

Kitowski Jacob             „                                       „

Kitowski   Stanislaus   Dzierżążno                        „

Kitowsky   Jacob           Pączewo                       Starogard

Kitowsky   Paul          Parchowo                          Kartuzy

Kitowsky   Thomas     Bobowo                            Starogard

 W powiecie kartuskim mieszaka 144 osób o tym nazwisku

...............................................................................

Klawikowski   Jacob    Liśniewo   1772r.         Mirachowo

Klawikowski   Martin  Pomieczynska Huta              Mirachowo

Klawikowski  Mates    Miłoszewo                                    „

Klawikowski   Michael   Bącz                                           Kartuzy

Klawikowski   Thomas   Skórzewo                                        „

Klawikowski   Woitek  Bądzka Huta                                      „

Klawikowsky ?   Przetoczyno                          Wejherowo

  W kartuskim mieszka 156 osób o tym nazwisku

.........................................................................................

Klebbe  Paul        Błądzikowo  1772r.                               Puck

Klebbe   George  Wielka  Wieś                                 „

Klebbe   ?             Gnieżdżewo                                  „

Kleb  Michael      Śmiechowo                              Wejherowo

Kleb  Grgr          Swarzewo                                     Puck

Kleb   Frantz       Śmiechowo                               Wejherowo

Kleb   Balthazar          „                                                 „

       W powiecie kartuskim mieszka 21, w puckim 290 osób o tym nazwisku.

...................................................................................................

Kobiella  ?          Garcz    1772r.                          Mirachowo

Kobiella   Andr.        Cieszonko                        „

Kobiella   Andres      Staniszewo                       "

Kobiella Casimir    Nowa Huta                          „

Kobiela  Jacob    Sianowo                                   „

Kobiela   Martin        „                                         „

  W powiecie kartuskim mieszka 553 osób o tym nazwisku

  ..............................................................................................................................................................................     

Labud   Martin   Karwińskie Błota  1772r.            Puck

Labud  George   Smeągorczyn                  Oliwa -Gdańsk

Labud   Joachim  Sopieszyno                     Wejherowo

Labuda ?   Gowidlino                                      Mirachowo

Labuda   Jann   Gowidlino                                   „

Labuda   Johann   Smolnik                                   „

Labuda   Josef  Strzepcz                                       „

Labuda   Martin Mirachowo                                 „

Labuda  Martin   Nowa Huta                                „

Labuda  Martin  Załakowo                                    „

Labuda  Michael    Szopa                                      „

Labuda  Michel   Gowino  Małe                      Wejherowo

Labuda  Michel  Mirachowo                              Mirachowo

Labuda   Paul   Nowa  Huta                                        „

Labuda   Stefan   Kamienica                                       „

Labuda   Wawrzyn   Mirachowo                                 „

Labuda   Lorenz   Oksywie                                        Gdynia

Labude   Michel  Karwińskie Błota                            Puck

Labude ?  Leśniewo                                                    Oliwa - Gdańsk

W kartuskim powiecie mieszka 878 osób o tym nazwisku.

.......................................................................................

Lehmann   Christian   Donimierz Mały                                    Wejherowo

Lehmann   Gerge                 Stogi                                                  Gdańsk

Lehmann  Heinrich                    „                                                            „

Lehmann   Martin            Wojnowo                               Oliwa - ,Gdańsk

Lehmann  Martin           Zbychowo                                       Puck

Lehmann   Sławutówko                                                       Puck

Lehmann Peter Martin   Żukowo                                   Oliwa

Lehmann Renaldin   Zbychowo                                     Puck

Lehmann wdowa     Suchanino                                    Gdańsk

Lehmann Woitek  Cieszonko                                   Mirachowo

    W powiecie kartuskim mieszka 101 osób o tym nazwisku

....................................................................................

Leschk Christ.    Parchowo                               Kartuzy

Leschk  Stanislaus   Rybaki                             Kościerzyna

Leschka Laurent   Gołubie                               Kartuzy

Leschke  Johann       Kowale                          Gdańsk Wyż.

  W powiecie kartuskim mieszka 51 osób o tym nazwisku.

....................................................................................................................................................

Merchel   Gerge     Nowa Wieś   1772r.                                   Kartuzy

Merchel   Johann   Zdziechowo                                             Sępólno

 W kartuskim  mieszka 147 osób o tym nazwisku

.....................................................................................................

Malodke   Michael   Leśniewo  1772r.                                     Puck

Malodtke   Albert            „                                                            „

      W wejherowskim mieszka 8 osób o tym nazwisku

.....................................................................................................

Mering   Albrecht   Czeszewo                                            Kartuzy

Mering   Johann       Borowiec                                                 „

Mering   Paul            Barniewice                                        Oliwa

Mering Stach                  „                                                         „

Mering   Stach          Borowiec                                           Kartuzy

Meringowski   Johann     Suchanino                                   Gdańsk

         W kartuskim mieszkają 44 osóby o tym nazwisku

.............................................................................................................

Marschall  ?                       Połchowo    1772r.                              Puck

Marshall   Adam                   Orle                                          „

Marschall   Adam                Osłonino                                    "

Marschall   Jacob                   Orle                                          "

Marschall   Jacob                 Osłonino                                     "       

Marschall   Matheus              Orle                                           "

Marschall   Matheus          Osłonino                                        Puck

Marschall   Mechel            Kamele k. Brodnicy                     Kartuzy

Marscallen  Andres              Goręczyn                                        „

Marshcarsky   Johann            Oliwa                                         Gdansk

 W wejherowskim mieszka 9 osób , w puckim 14.

............................................................................................................

Miotek   Marin   Bącz                   Mirachowo                          Kartuzy

Miotek   Mates   Linia                          „                                         „

Mioth   ?                                                „                                        „

Miotk  Adam      Staniszewo                „                                          „

Miotk  Grzes       Kamienica                  „                                         „

Miotk   Jacob                                         „                                          „

Miotk   Jan          Tłuczewo                   „                                          „

Miotk  Laurentz         „                          „                                         „

Miotk   Michel    Sianowska  Huta        „                                         „

Miotk   Paul   Kamienica                       '                                         „

W kartuskim mieszka 605 osób o tym nazwisku, w wejherowskim 927 osób.

...........................................................................................

 

Necel ?   Oliwa 1772r.

Necel Christian   Kremka                      Starogard

Necel Jacob   Pogutki                           Skarszewy

Neckel  Jacob  Kąty Rybackie              Gdańsk

   W kartuskim powiecie zameldowanych jest 20 osób, w wejherowskim 140 osób o tym nazwisku.

Nick Peter    Grabiny k. Wocław         Gdańsk

Nickel ?   Borcz                                   Kartuzy

Nickel ?    Migowo                            Gdańsk

Nickel Abram  Rudno                        Sztum

Nikel  Andreas                                  Puck

W powiecie kartuskim mieszka 88 osób o tym nazwisku

Okroy   Jacob    Łapalice 1772r.                     Mirachowo

Okroy   Jan      Kamienica                                        „

Okroy   Josef   Pomieczyńska Huta                          „

Okroy   Laurenty        „                                             „

Okroy   Mates    Cieszonko                                       „

Okroy   Michael   Nowa Huta                                   „

Okroy   Witek      Łapalice                                      „

Okroy   Woitek    Stara  Huta                                    „

 W powiecie kartuskim mieszkają 33 osoby o pisowni Okroy, i 166 osób o pisowni Okroj.


..........................................................................................................................................................................

Pioch   ?                        Chylonia 1772 r.                      Oliwa

Pioch   ?                        Piesienica                               Starogard

Pioch   Christof            Blomfeld                                Skarszewy

Pioch    Christian          Strzyża                                    Oliwa

Pioch    George             Parszyce                               Puck

Pioch    Jacob                Kolibki                                   Oliwa

Pioch    Jacob                Mojusz                                   Kartuzy

Pioch   Jacob                 Zaspa                                      Oliwa

Pioch   Johann               Kezemark                              Gdańsk

Pioch   Johan                 Kielno                                    Oliwa

Pioch  Johann            Bożanka     Kielno                       Oliwa

 Pioch   Woitek           Mojusz                                      Kartuzy

    W powiecie kartuskim mieszkają 192 osoby o tym nazwisku 

 

Plota   Lucas                      Lipusz 1772 r.                         Kościerzyna

Plotka  Joseph                   Oliwa                                      Oliwa

Plotsche  Wittwe - wdowa  Migowo                                 Gdańsk

Plotka ?                                Bącz                                      Mirachowo

Plotka ?                               Tłuczewo                                Mirachowo

Plotka   Jacob                      Gowidlino                                      „

Plotka   Jan                        Sikorzyno                                 Kartuzy

Plotka   Lukass                        „                                                „

Plotka   Paul                              „                                              „

Plotka   Jan                           Bącz                                              „

Plotka   Simon                       Bącz                                            „

Plotka   Simon                          Liniewko                             Kiszewa

Plotka  Wittwe -wdowa          Tłuczewo                            Mirachowo

Plotka  Woitek                Sianowska  Huta                                „

Plotka   Woytek                   Pałubice                                    Kartuzy

Plotowski Francis.                Kobyle                                    Skarszewy

        W kartuskim mieszka 718 osób o tym nazwisku

 .................................................................................................................................................................

Reglien   Linarczyk   1772r.                   Grudziądz

Reglin   Jacob                       Asmus                                      Chełmno

Reglin   Lorentz                     Nicwałd                                   Grudziądz

Reglinsky   Adam                  Brodnica                                   Mirachowo

Reglinsky   Johan                        „                                                  „

Reglinsky   Johan                 Grzebieniec wyb Brodnicy                „

Reglinsky   Maties                Brodnica                                            „

Reglinsky   Wawrz.              Grzebieniec                                        „

Reglinsky   Wytek                 Brodnica                                            „

 W kartuskim mieszkają 22 osoby o tym nazwisku, w Polsce 25

..........................................................................

Remus   Adam                     Miradowo                                Starogard

Remus   Christof                Parchowo                                Kartuzy

Remus   Christom              Żuławka                                   Oliwa

Remus   Frantz                  Strzecin                                     Człuchów

Remus   Jacob                   Zaskoczyn                                  Gdańsk

Remus   Jacob                    Jakubowo                                  Człuchow

Remus   Johan                    Skrzynka                                    Świecie

Remus   Johann               Wysoka  Polna                              Tuchola

Remus   Jacob                 Zaskoczyn                                       Oliwa

..................................................................................

Rzepke   ?                     Strysza  Buda                                 Mirachowo

Rzepke   ?                     Strzepcz                                                 „

Rzepke   Paul                 Cisowa                                          Oliwa

Rzepnick   Andres              „                                                    „

................................................................................

Reschke  ?                        Grabiny                    Żuławy Gd.

Reschke   Casimir           Pomieczyno                 Kartuzy

Reschke   Casimir              Załęże Pustkowie             „

Reschke   Christof           Pustkowie                    Gdańsk

Reschke   Georg           Czarna Huta                    Kartuzy

Reschke   Jacob              Gemlice Wocławy

Reschke  Johan                  Grabiny                 Żuławy Gd.

          W kartuskim mieszka 7 osób o tym nazwisku
..........................................................................................................................................................................

 Schielda     Johan           Tokary  1772 r.                                 Kartuzy

Schieska    Mathias        Szarłata                                                   „

Schieska    Mathias         Załęże - Szarłata                                    „

Schimick   Johann           Dzierżązno                                             „

Schimig    Martin                     „                                                      „

Schimigik  Andreas                Chmielno                                          „

Schimik     Albrecht               Żukowo                                             "

Schimik      Martin                       "                                                   "

Schimikowski  Barol.                  „                                                   „

Schimikowski  Nikol.         Wieluń

Schlawigorski Johann  Kielno - Bożanka                              Wejherowo

Schlawigorski   Johann                    „                                            „

Schlawigorski   Johann          Koleczkowo                                 Oliwa

Schlawigorski  Michel                  „                                                 „

Schlawigorski  Michel          Załęże - Kamienne błoto             Kartuzy

Schmaklich      Jacob               Załęże                                               „

Schmaksinsky  Johann              Ujejścisko                                Gdańsk

Schmaglick    Johann           Załęże                                            Kartuzy

Schmeich          ?                   Czeczewo                                          „

Schmeich     karczmarz        Czeczewo                                           „

Schmeichel  Jakob                   Ostrów                                            „

Schroeder   Christian                  Kolbudy                                    Gdańsk

Schroeder   Christian                Kębłowo                                   Wejherowo

Schroeder   Christian              Orle                                              Puck

Schroeder   Christian              Osłonino                                      Puck

Schroeder    Christian              Załęże Pustkowie                      Kartuzy

Schroeder   Daniel                  Lublewo                                      Gdańsk

Schroeder   Christian             Kłanino                                         Puck

Schroeder    Christian            Pomieczyno                                 Kartuzy

Scipiol    Jan                          Załakowo                                    Mirachowo

Scipior       ?                          Linia                                              Mirachowo

Scipior    Paul                       Tłuczewo                                              "

Scislowski   ?                         Strzepcz                                               "

Scizlowski  Frantzes                Dargolewo                                         „

Skerka   Christof                  Kobylarz                                              "

Skerka    Jacob               Małe Polesie                                      Kościerzyna

Skerka   Jacob                Kołodzieje                                          Kartuzy

Skerka   Jacob                 Puchlino                                                 „

Skierkowski  Johann       Kruszewo                                          Kościerzyna

Sildatek   Joann              Załakowo                                          Mirachowo

Sildatek   Tomas                      „                                                          „

Sildatk       Jan                          „                                                          „

Sildatk    Michel                Bądzka  Huta                                             „

Sobisch    Adam             Sicowa Huta                                                Kartuzy

Sobisch   Casimir             Jamno                                                             „

Sobisch   Michel                Parchowo                                                      „

Starostiek   Johann            Lewino                                                   Mirachowo

Staroscig   Martin               Luzino                                                     Wejherowo

Staroszczyk   Martin         Opalino                                                  Gniew

Stoltmannn   Gottfried       Pruszcz                                                 Gdańsk

Stoltmann  Johannes        Cekcyn                                                 Tuchola

Szwaba      Frantz            Pomieczyńska Huta                               Kartuzy

Szwaba      Josef           Leżno Wielkie                                          Oliwa

Szwaba     Krystian             „         „   i Mezowo                                 „

Szwaba    Simon             Pomieczyno                                          Mirachowo

 ...................................................................................................

TETZLAFF

W opracowaniu pod tytułem „ Pochodzenie przydomków szlachty Pomorza Gdańskiego" prof. E. Breza napisał:

„Ciesław, pisane Tetzlaf(f): Martin Tetzlaf Regier. - Refendar zu Stettin 1756 Mu 380, 407, 430, Samuel Christoph Tetzloff 1802 ib. 556. Tetzlaff - Regawski (recte: Rekowski) wymarła szlachta , która posiadała Rowy pod Słupskiem i Rekowo w puckim. Kneschke IX 171.( tj. herbarz) . Od staropolskiego imienia dwuczłonowego Ciesław z Cieszysław SSNO I 131, 376, zniemczone fonetycznie w Lechii Przybałtyckiej, por. Ciesz i Kreja 180. Dziś nazwisko Tetzlaff występuje w pow. wejherowskim".

 

  

Herbarz J. Ostrowskiego , Kneschke, Żernicki Szeliga;
W polu złotem - nad falami srebrnemi mogiła czerwona z krzyżem czerwonym. Nad hełmem w koronie - pół złotego lwa z mieczem w prawej łapie. Labry czerwone podbite zlotem. Herb rodziny Regawskich z przydomkiem Tetzlaff w Prusach na Kaszubach i Pomorzu. Rok 1600

 ...................................................................................................................................................

1618r. - starosta Jakub Szczepański nadaje łąki i pola Oledrom na 40 lat we wsi Owczarka pow. grudziądzki. Wśród obdarowanych znajduje się radny Paweł Tetzlaff, ale wg. lustracji z 1765 r. już tam nie występuje.

1720r. - Tetzlaff Johann Christian był uczniem słynnego w calej Europie Gimnazjum Gdańskiego. (pochodził z Neo Pom. ?)
..................................................................................................................................................

Kataster pruski 1773r.

 

Tetzlaff Peter                 Kerbswalde -                            Żuławy elbląskie

Tetzlaff ?                        Behl  -                     Nowydwór  pow. Grudziadz

Tetzlaff?                        Bromcka-                Schwetz                        „

Tetzlaff ?                       Lebehnke                 Nowydwór                   „

Tetzlaff ?                       Machlien                Wałcz

Tetzlaff ?                    Schadewalde             Malbork

Tetzlaff Andreas                                             Wałcz

Tetzlaff Anna Elizabeth           Shonberg              Nowy Dwór (gdański)

Tetzlaff Catharina Elizabeth    Shonberg             "

Tetzlaff Christian                     Quiram                          Wałcz

Tetzlaff Christian                   Jastrowie                                "

Tetzlaff Conrad                      Brotzen                               "

Tetzlaff Fridericus                 Krojanka

Tetzlaff Georg                       Zipnow                   Wałcz

Tetzlaff Heinrich                 Schwansdorf               Małe Żuławy malborskie

Tetzlaff Jacob                   Behl                            Nowydwór pow. Grudziądz

Tetzlaff Jacobus                                                    Wałcz

Tetzlaff Johan                   Horsterbusch               Żuławy elbląskie

Tetzlaff Johan                   Pieckiel                      Malbork

Tetzlaff Johann                  Reichehorst               Małe Żuławy malborskie

Tetzlaff Johan Jacob           Shonberg              Nowy Dwór (gd.)

Tetzlaff Laurentz               Zielkowo                  Lubawa

Tetzlaff Martin                  Jastrowie                       Wałcz

Tetzlaff Regina                 Shonberg            Nowy Dwór (gd.)

Tetzlaff Salomon           Hohenwald                         Małe Żuławy malborskie

Tetzlaw Michel               Ockiersk                    Tuchola

Tetzmann Michel ?           Starzyno               pow. Puck

 

........................................................................................................................................

W 1831 r. pojawił się Tetzlaff Christian w spisie mieszkańcó'w Luzina.

 Tetzlaff Bernard ur. 23.VIII. 1888, konduktor PKP został rozstrzelany w obozie koncentracyjnym Stutthof w dniu 11 stycznia 1940r.
..................................................................................................................................................................................................................

Archiwum diecezjalne w Pelplinie:

Parafia w  Luzinie

Księgi chrztów:

1758 -1797,   1816 - 1882

Księgi ślubów:

1669 -1752,   1758 - 1797,   1816 -1910

Zgony   1758 - 1875

W Archiwum Państwowym w Gdańsku (odpisy):

Chrzty 1823 - 1854

Śluby  1823 - 1854

Zgony 1832 -1854

Pelplin czynne : wtorek , środa ,  od 9 do 16.

Tel. centrala: 5361222

W Polsce mieszka 347 osób o nazwisku Tetzlaff. Najwiecej w Wejherowie 40, Bydgoszczy 35, Sępólnie Krajeńskim 30, Tucholi 29, Gdyni 26, Poznaniu 19, Gliwicach 16, Słupsku 14, Złotowie 14, Pile 11.
......................................................................................................................................
 Ciąg dalszy nastąpi ...na życzenie

                                                         
oceń
2
0

komentarze (5) | dodaj komentarz

Mogiła zbiorowa na cmentarzu w Pomieczynie

czwartek, 03 września 2009 16:44


Mogiła zbiorowa na cmentarzu w Pomieczynie.

 

 

25 stycznia 1945r. o godz. 6 rano rozpoczęła się ewakuacja większości więźniów obozu w Stutthofie. Z rozkazu nr. 3 z dnia 22 stycznia 1945r. ustalający zasady ewakuacji podpisanego przez komendanta obozu Sturmbannfurera Paula Hopego, powołującego się na zarządzenie wyższego dowódcy SS i policji w okręgu Weichsel Generalleutnant der Wafen - SS Fritza Katzmann. Kierownictwo wymarszem objął Hauptsturmfurer Teodor Meyer, do pomocy miał Unterscharfurera Wernera Reiss i lekarza SS- Hauptsturmfuhrera doktora Lauba. Do swej dyspozycji mieli sztab SS i środki transportowe. Planowana droga transportowa prowadzić miała ze Stutthofu przez Mikoszewo, Szewce, Błotnik, Cedry Małe, Cedry Wielkie, Trutowy, Pruszcz, Straszyn, Bąkowo, Lubiewo, Kolbudy, Niestępowo, Żukowo, Przodkowo, Załęże, Pomieczyno, Luzino, Godętowo, Lębork. Marsz przewidziano na 7 dni. Więźniowie podzieleni zostali na kolumny liczące po około 1500 osób, maszerujące piątkami. Odległość pomiędzy poszczególnymi kolumnami - 7km. Ochrona każdej kolumny męskiej składać się miała z jednego podoficera SS i czterdziestu postenów, na kolumny żeńskie przypadało: jeden podoficer SS, piętnastu postenów i odpowiednia liczba pomcniczek zewnętrznych. Pomocnikami transportu męskich kolumn wyznaczono Blockfuhrerów, jak również Hauptsturmfuhrerów Hauschilda i Tschnesny'ego. Całością ochrony miał kierować Hauptsturfuhrer Richard Reddig. Dołączono również sztafetę psów. Zarządzono, aby wszelkie próby ucieczek i buntów likwidować przy użyciu broni. Ochrona miała być uzbrojona w pistolety maszynowe i granaty ręczne, a na każdą grupę męską przypadać miały dwa lekkie karabiny maszynowe. Do rozeznania drogi i przygotowania kwater wydzielono osobną grupę: jednego podoficera i dziesięciu ludzi. (Ten organizacyjny wstęp przytoczyłem świadomie, aby uzmysłowić, że ucieczka była niemożliwa. A jednak były próby, a nawet nieliczne udane. Ponadto, nazwiska i stopnie hitlerowców również miały znaczenie choćby podczas powojennych procesów. Bezpośrednio ewakuację Stutthofu zarządził osobiście sam gauleiter Forster. Wojska radzieckie znajdowały się już pod Elblągiem).         K. Dunin - Wąsowicz opublikował swoje wspomnienia z tego jak napisał „ upiornego marszu - dla wielu ostatniego w życiu". Dot. kolumny VI

Czwartek 25 I- kolumna gotowa do marszu od rana, wymarsz godzina 13, nocleg w Cedrach Małych; tego dnia przeszliśmy w ciągu 16 godzin 29km, przeprawiliśmy się też dwukrotnie przez Wisłę. Tłok na przeprawach był ogromny, wszędzie bardzo długie postoje.

Piątek 26 I - wymarsz 10 rano, nocleg w Cedrach Wielkich zrobiono 8 km w ciągu 4 godzin.

Sobota 27 I - wymarsz 10 rano, nocleg w Pruszczu, 11 km w ciągu 5 godzin.

Niedziela 28 I - wymarsz 8 rano , nocleg w Niestępowie, 25 km w ciągu 12 godzin.

Poniedziałek 29 I - pobyt w Niestepowie.

Wtorek 30 I - pobyt w Niestępowie.

Środa 31 I - wymarsz godzina 12, nocleg w Żukowie, 6 km w ciągu 6 godzin.

Czwartek 1 II - pobyt w Żukowie.

Piątek 2 II - wymarsz o 8 rano, nocleg w Pomieczynie w kościele, 15 km w ciągu 7 godzin.

Sobota 3 II - wymarsz o 7 rano, nocleg w Luzinie, 22 km w ciągu 8 godz.

Niedziela 4 II - wymarsz o 10 rano. Nocleg w obozie RAD ( niemiecka służba pracy) w Rybienku pod Rybnem.19 km w ciągu 6 godzin. Pod Rybnem kolumna pozostała na miejscu kilka tygodni. Wielu więźniów próbowało uciekać na początku ewakuacji. Ludność niemiecka nie sprzyjała więźniom. Sytuacja zmieniła się z chwilą wkroczenia na tereny etnograficzne kaszubskie, tzn. już od Niestępowa, poczynając. Aby jednak dojść do Niestępowa, trzeba było mieć jeszcze zasób sił. Niestety, wielu załamało się po drodze, a kto stracił wiarę w swoje siły, ten nieuchronnie był dobijany przez esesmanów. W Niestępowie na cmentarzu spoczywa snem wiecznym 36 uczestników tego „ marszu śmierci". Marsz odbywał się podczas 15 - 20 stopniowego mrozu. Głód i zmęczenie fizyczne doprowadzały do kompletnego wyczerpania. Wzdłuż kolumn przejeżdżał na motocyklu Meyer i dobijał słabych upadających więźniów. Był taki dzień - 28 stycznia kiedy z grupy ok. 1500 więżniów padło 137, aby nie podnieść się więcej. Dobijanie więźniów podczas marszu było zjawiskiem masowym i powszechnym. Nie sposób ustalić dokładnej liczby zabitych podczas tego opętańczego marszu. W pierwszej wsi kaszubskiej Niestępowie natychmiast znalazły się ziemniaki, którymi obdzielono więźniów, kobiety i dzieci usiłowały podawać chleb, o ile oczywiście nie przeszkodziła temu obsługa esesmańska. Wieść rozeszła się po całym Pomorzu Gdańskim, że „Stutthof idzie"; zmobilizowane zostało całe społeczeństwo i wszystkie polskie organizacje podziemne do pomocy w ułatwianiu ucieczek, w dostarczaniu żywności, ciepłej odzieży itp. Esesmani oczywiście usiłowali początkowo przeszkodzić akcji, była ona jednak zbyt spontaniczna i masowa, aby mogła być przerwana przez szykany.

O tych szykanach mówiła , zeznając na procesie załogi Stutthofu, więżniarka z kolumny ewakuacyjnej idącej już po nas , Janina Kozłowska:

„Szłyśmy dwanaście dni , kołując dookoła Gdańska. Na drogę dano nam po pół bochenka chleba i trochę margaryny( niektóre zjadły to od razu), potem przez pięć dni nic nie otrzymałyśmy. W napotkanych wsiach kobiety i dzieci kaszubskie usiłowały nam dać chleb, ale esesmanki nie pozwalały. Potem znajdowałyśmy chleb podrzucany na drodze. Gdy kromkę chleba spostrzegła esesmanka, wdeptywała  ją w błoto.  Biły za podnoszenie chleba. Na drodze spotykałyśmy pełno trupów mężczyzn - rozstrzelanych. Na moich oczach rozstrzelano moją koleżankę za to, że osłabła i nie mogła iść dalej.  Z naszej kolumny liczącej 1300 kobiet rozstrzelano w drodze ponad 300."

W niektórych postojach esesmani wylewali na ziemię przygotowaną przez miejscową ludność gorącą zupę. Dzielni Kaszubi dawali sobie z tym radę. Na drodze, wzdłuż szlaku ewakuacji, stały kobiety z chlebem i czekały na sposobniejszą chwilę, aż wartownik odwróci się w inną  stronę. Rzucały wtedy chleb w kolumny więźniów, którzy chwytali go w locie. Na postojach przekupywano niektórych esesmanów, Kaszubi dawali im marki, papierosy, wódkę za pozwolenie podania więźniom kilku baniek gorącej zupy lub kilku wiader gotowanych ziemniaków. Gdyby nie ofiarna pomoc ludności kaszubskiej, dającej na każdym kroku dowód swojej polskości i wielkiego patriotyzmu, straty podczas ewakuacji , i tak ogromne, byłyby znacznie większe. Osobiście z największą wdzięcznością wspominam Kaszubów w czasie tych ciężkich przeżyć. Są to niektóre fragmenty wspomnień spisanych przez Krzysztofa Dunin - Wąsowicza w opracowaniu :Stutthof".                                                                                                                                                                          Podobnych opracowań mamy więcej, np. wydanych  przez Janinę Grabowską . 

                  Relacje,wspomnienia... 
                                                                                                                                                                                                                              Pana Zygmunta Grefkowicza, (fragmenty wspomnień byłego więżnia) 25 stycznia 1945 r. po raz ostatni przekroczyliśmy bramę obozu./.../ Dochodzimy do Pomieczyna, gdzie nocujemy w kościele. Wchodzimy z Luckiem na chór. Ciasno ale dość ciepło. Podłoga drewniana , w górze powietrze cieplej   



                                                                                                                                                                                                                         Kościół w Pomieczynie
                                                                                                                                                                                                                                       Był dzień 2 lutego. Przed wojną w tym dniu było święto kościelne Matki Boskiej Gromnicznej. Na dole ktoś zaintonował pieśń „Serdeczna Matko". Orkiestra rozpakowała swoje instrumenty i wtórują do śpiewu. Wszyscy śpiewają , nie pomagają krzyki Niemców uciszające nas. Nic nie pomaga. Po tej pieśni śpiewamy „Boże coś Polskę". Silnie akcentowany refren „Ojczyznę, wolność racz nam dać Panie" zda się wstrząsnąć murami kościoła. Niemcy biją kolbami karabinów w drzwi w końcu strzelają do bocznych drzwi kościoła. Nic nie pomaga, śpiewamy dalej. Po odśpiewaniu jeszcze kilku pieśni kładziemy się spać. Rano kilka miejscowych kobiet wydaje nam zupę przy drzwiach frontowych kościoła. Otrzymaliśmy po pół litra zupy i po kromce chleba. Kolega Jan Wąsicki ze Skempego tłoczył się wraz z innymi po zupę i Niemiec uderzył go kolbą karabinu w głowę, a następnie zastrzelono go. Wieść o naszym marszu wyprzedza nas. „Stutthof idzie „ -  podawane jak hasło od wsi do wsi. Ludność miejscowa , kaszubska, zbierała produkty żywnościowe i w formie podwód dostarczała je do miejsca postoju więźniów.

.......................................................................................................

Duńczyk M. Nielsen z kolumny nr. III wspomina:/ .../ następny odcinek drogi , do Przodkowa, wynosił 10 km. Nocleg 30/31 stycznia był również w kościele. Po przejściu dalszych 5 km kolumna zbliżyła się do Pomieczyna. Dochodząc do wsi M. Nielsen spostrzegł następujący widok: „ Pod murem cmentarza leżał cały stos zwłok. Polacy i Rosjanie skierowani do wykopania grobu powiedzieli mnie potem, że było ich 76 sztuk. Było to żniwo śmierci z poprzedniej nocy w tych samych pomieszczeniach, w których teraz my byliśmy stłoczeni. W Pomieczynie część więźniów zakwaterowano w świetlicy partyjnej NSDAP, a część w kościele. Dzięki pomocy miejscowej ludności  kilkunastu więźniom udało się uciec przez okno nad ołtarzem.

............................................................................................................

Wspomnienia córki więżnia- uczestnika marszu śmierci Pani Barbary Szczygielskiej:

Pamiątki spełniające zapewne rolę rodzinnych relikwii - tych tragicznych czasów.

...........................................................................................................................

Pan  Florian J. Walder (ur.1930), obecnie mieszkaniec wsi Wilanowo parafia Pomieczyno wspomina:

W dniu przemarszu Sztutofu - tak u nas i we wsi mówiono o idących więźniach już od kilku dni - moja mama Marta ugotowała największy garnek kartofli w mundurkach ( kaszubskie pulki), następnie kazała mi wyjść z nim na drogę główną biegnącą z Przodkowa  w kierunku Pomieczyna. Już od miejscowości Hopy (ok.1 km) można było zauważyć kroczącą kolumnę umęczonych ludzi w łachmanach. Kolumna ta nie była zwarta , raczej rozciągnięta. Ludzi ci posuwali się wolno. Był koniec stycznia , mróz , śnieg. Zanim doszli do naszej wsi -Wilanowa, nieco wcześniej rozsypałem wzdłuż drogi te kartofle, tak aby idący mogli je zauważyć i podnieść. Umożliwiało to zbieranie ich nie zwracając uwagi wachmanów. Tak nazywano eskortujących esesmanów. Dokładne informacje o posuwającej się kolumnie posiadał ( nieżyjący już) brat mojej matki Wojciech Krampa z Nenkowa  k. Gdańska, który zajmował się tym wydarzeniem bardziej , to on mojej matce te informacje przekazywał. Kolumna ta zatrzymała się na nocleg w kościele parafialnym w Pomieczynie. Kobiety z tej wsi ugotowały zupy kartoflanki i nakarmiły ich . Następnego dnia kolumna wyruszyła w kierunku Łebna. Z którejś kolumny uciekło dwóch więźniów. Pod wieczór oni pojawili się w naszym domu. Rodzice przygotowali im miejsce ocieplone w stodole. Jeden miał na imię Józef, pochodził z Inowrocławia, natomiast drugi miał na imię Jan. Przebywali u nas do chwili wkroczenia Rosjan tj. 11 marca 1945r. Nigdy nie kontaktowali się z nami potem.

.....................................................................................................

Relacja Pani Teresy Socha (ur.1962), córki Stanisława Grzenkowskiego obecnie mieszkanki  Pomieczyna ul. Kartuska 3:  Na podstawie wielokrotnych opowieści rodzinnych wiem, że moi dziadkowie Julianna i Jan Grzenkowscy i ich synowie, Jan i Stanisław uczestniczyli w podawaniu jedzenia więźniom nocującym w kościele parafialnym w Pomieczynie podczas „marszu śmierci" więźniów obozu koncentracyjnego w Stutthofie w styczniu 1945r.  Rodzina Grzenkowskich przygotowywała i podawała gorącą zupę.

 

 Siedzą: Julianna i Jan Grzenkowscy, za nimi syn Stanisław z siostrą Anielą.                                                                                                  W tej szlachetnej akcji uczestniczyło wielu mieszkańców naszej wsi.  Każdy przygotował co mógł. Czynność ta była bardzo ryzykowna i niebezpieczna z uwagi na grożne zachowanie się wachmanów. Nigdy nie było wiadome jak się zachowają. Jednakże nasza babcia Julianna nie wahała się podejść do drzwi kościoła z kotłem, aby nalewać zupę tłoczącym się więźniom. Ponieważ zabrakło miejsca dla wszystkich więźniów w kościele, pewna grupa umieszczona została w stodole. W ciągu nocy udało się uciec kilku więźniom przez wyrwane deski od tylnej strony stodoły. Natomiast jedna więżniarka - Żydówka, postanowiła ukryć się w słomie w wyższym poziomie stodoły. Być może była na tyle osłabiona, iż nie czuła się na siłach uciekać. Podczas porannego liczenia stwierdzono jej brak. Wachmani postanowili sprawdzić w słomie, najpierw kłując bagnetami , następnie oddali serię z pistoletu maszynowego. Spływająca krew ze słomy świadczyła o śmierci tej osoby. Pochowana została na naszym cmentarzu parafialnym.

............................................................................................................

Relacja Pani Jadwigi Litwin z.d. Pipka (ur. 1925r.) obecnie mieszkanki Pomieczyna ul. Kartuska 19.

W dostarczaniu pokarmu w różnej postaci tym więźniom ze Stutthofu uczestniczyło wielu mieszkańców wsi Pomieczyno. Uczestniczyła również moja rodzina z moim ojcem Franciszkiem Pipką na czele. Donosiliśmy pod kościół wiele jedzenia. Mój ojciec, dobrze mówiący po niemiecku - jako uczestnik pierwszej wojny światowej, późniejszy urzędnik pocztowy - nawiązał kontakt z wachmanami, przekupując ich alkoholem, uzyskał dobry dostęp do więźniów, co ułatwiło również dostęp innym mieszkańcom z żywnością. Skutkowało to również tym, że znaczna grupa więźniów nocną porą uciekła tylnymi drzwiami kościoła. Uczestniczyłam w uratowaniu jednego więżnia narodowości polskiej, który odskoczył od grupy. Przystąpił do mnie kiedy stałam z dzieckiem na ręku. Natychmiast weszliśmy do mojego domu, gdzie on szybko zmienił ubranie, jego mokre i zniszczone łachmany  natychmiast spaliłam. Po chwili wyszedł i opuścił teren z powodzeniem. Niestety, nigdy nie nawiązał z nami kontaktu.

 

 Pani Jadwiga Litwin z prawnuczkiem

............................................................................................................

Proboszczem parafii Pomieczyno w latach 1940 - 1962 był ks. Paweł Jankowski                                                                                            W mogile  zbiorowej spoczywają 52 ofiary tego „ marszu śmierci".   

Mogiła zbiorowa na cmentarzu w Przodkowie.

 

 Wspomnienia ( fragmenty ) byłych więźniów J. Jarzębowskiego i I. Andrzejewskiego opublikowane w „Marszu Śmierci" Janiny Grabowskiej.

Kolumna IV dotarła do Przodkowa 29 stycznia po przebyciu 30 km. W Przodkowie zamknięto ich na nocleg w kościele.

 

    Kościół w Przodkowie                                                                                                                                                                                      Mimo głodu i zmęczenia, wejście do kościoła sprawiło na więźniach ogromne wrażenie. Wielu z nich znalazło się w świątyni po raz pierwszy od kilku lat spędzonych w obozie. Wśród więżniów znalazł się ksiądz, który odprawił Mszę św.

                                                  Gryps więżnia wspominający Mszę św. w Przodkowie. Podpisał: Niewolnik ks. prof. teologii Liponast. Wędrowcy ze Stutthofu, Gans, Lauenburg 1945

 Podczas gdy więźniowie uczestniczyli w nabożeństwie, SS - mani z eskorty jedli i pili wódkę, podaną przez „gościnnych" mieszkańców. Odwrócenie uwagi eskorty ułatwiło miejscowej ludności dostarczenie żywności do kościoła i nakarmienie więźniów. W Przodkowie kolumna zatrzymała się również dwie doby 29/30/31 stycznia. Dnia 31 stycznia kontynuowano marsz w kierunku odległego o 14 km Łebna. Więźniowie wspominają, że był to bardzo trudny odcinek. Zastrzelono wielu więźniów. J. Jarzębowski wspomina: „ Na trasie, kilometr przed nami maszerowała jakaś kolumna. Widać ją było dokładnie, ponieważ teren był falisty. Widzieliśmy jej końcówkę, z trudem podchodzącą pod górę i padające sylwetki tuż po wystrzałach. Po kilku minutach mijaliśmy świeże trupy./.../ Przed nami musiały iść jeszcze inne kolumny, ponieważ spotykaliśmy i starsze trupy".

...........................................................................................................

Wspomina Pan Bolesław Wicki ur 1928, obecnie mieszkaniec Przodkowa ul. Kartuska 30:

 

 Moja matka Helena gotowała zupę kartoflankę dla więźniów idących ze Stutthofu w styczniu 1945r. Ja i mój brat Leon nosiliśmy te kanki ( 20 l bańki) do kościoła do wewnątrz. Tam były rozlewane do kubków które posiadali więźniowie.  Mogło być tych baniek 5 - 6 o ile dobrze pamiętam. Moja siostra Bolesława zanosiła kanapki ( po naszemu sztulki), które przygotowywały razem  z matką, następnie zanosiła je do kościoła rozdając więźniom. Oczywiście nie starczało tego dla wszystkich. Podobnie czynili pozostali mieszkańcy naszej wsi, co pozwalało nakarmić chyba wszystkich. Więźniowie się tłoczyli po te produkty, wówczas SS- mani uderzali ich kolbami, krew się lała strasznie. Myśmy widząc to nie odzywaliśmy się ani słowem ze strachu. Działo się to wewnątrz kościoła. Kolejnego razu szedł Leon sam z kanapkami. SS - mani zatrzymali go w sklepie należącym do Niklasa, konfiskując mu te sztulki chleba. Mój ojciec Augustyn jako pracownik urzędu gminnego z polecenia Niemców, nakazał mi przygotować wóz konny i następnie wieżć  plecaki SS - manów aż do Pomieczyna. Innym razem polecił mi zebrać trupy na trasie Kczewo - Przodkowo. Znalazłem trzy, które zostały pochowane na naszym cmentarzu. Niektórzy więźniowie znajdujący się w kościele weszli na wieżą i rzucali kartki z nazwiskami i życzeniami. Moja siostra Bolesława znalazła kartkę z nazwiskiem Pec ( może Petz) z życzeniem dostarczenia jedzenia. Osoba ta była przed 1939 rokiem sekretarzem gminnym w Przodkowie. Przygotowały u mamy chleb, poszła do kościoła, wachmani wywołali tego Peca i w ten sposób on uratował się od głodowej śmierci. Tenże Pec wyrył na skraju ławki kościelnej swoje nazwisko, które pozostało do dzisiaj. Po wojnie, chyba w 1946r. pojawił się w Przodkowie szukając owych kobiet, które pomogły mu. Ponieważ nikt o tym nie wiedział, a imion czy nazwisk tych kobiet on nie znał - gdyż w tamtym momencie o tym nikt nie myślał - nie udało się im spotkać.

 

 Rodzina Wickich: druga od lewej Bolesława, matka  Helena z najmłodszą Kazimierą, w środku ojciec Augustyn, obok niego Leon, siedzący Bolesław.

................................................................................................................   

Wspomina Pani Elżbieta Barzowska ur. 1921r., obecnie mieszkanka Przodkowa ul. Polna 2.

„Uczestniczyłam w dostarczaniu zupy więżniom Stutthofu, którzy nocowali w naszym kościele w Przodkowie, a którą  przygotowywała moja mama  Marta. Była wówczas sroga zima w tamtym styczniu 1945r. Te bańki nosiłyśmy z moją siostrą Heleną. Zostawiałyśmy je przed drzwiami kościoła, gdyż SS - mani nie pozwalali na kontakt z więźniami. Oprócz nas, dokarmiało ich wielu mieszkańców naszej wsi.  Pewna grupa byłych więźniów przysłała nam podziękowania".                                                               Proboszczem parafii Przodkowa w latach 1927 - 1962 był ks. Józef Paszota.                                                                                                 W mogile zbiorowej spoczywa 8 ofiar tego „ marszu śmierci". 
...........................................................................................................................................................................................................                                                                                                                              Wspomnienia Pani Marii Wierczyńskiej mieszkanki Przodkowa ul. Łąkowa 3.                                                                                                 Pani Maria jest córką Elżbiety Szymichowskiej (1917 - 2005), która wraz ze swoją siostrą Martą i szwagierką Janiną przygotowywały i dostarczały artykuły żywnościowe - przede wszystkim zupę - dla więźniów obozu Stutthof, nocujących w przodkowskim kościele  podczas marszu ewakuacyjnego w styczniu 1945 r. 

    
Elżbieta - z prawej, z siostrą Martą  
Wydarzenia te były wielokrotnie wspominane przez mamę w domu rodzinnym po wojnie, mówi córka. Elżbieta będąca osobą niezwykle odważną i zdecydowaną, nie zawahała się powstrzymać pejcz i udzielić reprymendy wachmanowi, który bił nim więźniów. Uczyniła to niby pół żartem  pół serio, ale skutecznie. Po pewnym momencie przeraziła się tym co uczyniła. Na szczęście bez konsekwencji. Udział mieszkańców w udzielaniu  pomocy więźniom był we wsi powszechny. Wszyscy wykorzystywali swoje możliwości, aby pomóc tym biedakom. SS- mani byli zapraszani do domów na „poczęstunek", również alkoholem. Umożliwiło to ucieczkę niektórym więźniom np. byłemu zegarmistrzowi z Kartuz o nazwisku Skwierawski. Wyżej podałem, że w kolumnie więżniów znajdował się ksiądz. Elżbieta Szymichowska i jej sąsiadka Zofia Sikora umówiły się z tym księdzem, (jest niemal pewne, że o niego chodzi) że dostarczą komunikanty do miejsca docelowego tej kolumny. Miejscem tym była wieś Gęś (Gans) w powiecie lęborskim. Ksiądz chcąc spełniać swoje kapłańskie powinności, niewątpliwie potrzebował tych komunikantów, co jest rzeczą zupełnie zrozumiałą. One, po otrzymaniu ich od proboszcza parafii przodkowskiej ks. Paszoty udały się do tej wsi . W tym okresie, srogiej zimy i kompletnego chaosu na drogach, spowodowanego ucieczką ludności niemieckiej, oraz ruchami wojsk, podjęcie takiej wyprawy było wyrazem głębokiej wiary i przekonania o potrzebie udzielenia pomocy tym ludziom znajdującym się w beznadziejnej sytuacji życiowej. Z pewnością nie myślały o grożących im niebezpieczeństwach  podczas drogi i w momencie zbliżenia się do obozu. Te komunikanty przecież trzeba było przekazać. Były zapewne przekonane, że dzięki ich chrześcijańskiej pomocy, więżniowie ocaleją . Na pewno się nie pomyliły.

 Sztuką jest umierać dla Ojczyzny, ale największą sztuką jest dobrze żyć dla niej.

                                         Ks. Kard Stefan Wyszyński
.............................................................................................................                                                                                                                      Z powyższych wspomnień jednoznacznie wynika to co napisał we wspomnieniach były więzień K. Dunin - Wąsowicz :

„Gdyby nie ofiarna pomoc ludności kaszubskiej, dającej na każdym kroku dowód swojej polskości i wielkiego patriotyzmu, straty podczas ewakuacji, i tak ogromne, byłyby znacznie większe. Osobiście z największą wdzięcznością wspominam Kaszubów w czasie    tych ciężkich przeżyć".                                                                                                                                                                                                               ...............................................................................................................

Wszystkim tym ofiarom hitlerowskiego terroru dedykuję piękny wiersz Franciszka Fenikowskiego  p.t. „Wrzosy"

 Sosny zapamiętały dzieje waszej zbrodni
Te salwy wiecznie będą huczały w ich szumie...

 Kiedyś, po latach stanie tutaj ktoś z przechodni
Zasłucha się w śpiew koron i głos ich zrozumie.
I wydrzemy najświętszą tajemnicę wrzosom
Jak tu ginęli bracia nasi dla ojczyzny,
znowu spłyną ofiarnej krwi czerwoną rosą,
znów rozerwą się ziemi świeże jeszcze blizny.

 Ten szum ogniem owionie każde polskie serce,
młody las, z krwi wyrosły, skamienieje grozą
 i na Boży Sąd pozwie was - naród - mordercę
i świadczyć każe piaskom, popiołom, obozom!
Kamienie wołać będą, wichrem jękną sosny,
otworzą się wśród lasów nieznane mogiły...

 Szumy w niebo popłyną niby psalm żałosny,
Uderzą w jego progi i będą świadczyły!

 

 Ilustracja: A. Spanowicz



Nielegalna twórczość obozowa więżniów

 Odpowiedzialność za zbrodnie - procesy:

 Albert Forster - gauleiter gdański, twórca koncepcji obozu w Stutthofie, bezpośredni zwierzchnik władz obozowych - kara śmierci 1948r.


Richard Hildebrandt, wyższy dowódca SS i policji na terenie Okręgu Gdańsk - Prusy Zachodnie, człowiek najbardziej odpowiedzialny obok Forstera, za założenie i bezpośrednie kierownictwo obozu. Kara śmierci w 1948r.




Pierwszy komendant obozu Max Pauly, ( brak zdjęcia) skazany przez sąd angielski w 1945 roku na śmierć, został stracony na terenie  obozu w Neuengamme, jako komendant tego obozu po przeniesieniu go ze Stutthofu.

Paul Werner Hoppe - drugi komendant Stutthofu w latach wrzesień 1942 - maj 1945, początkowo skazany w 1955r. w Bochum na 5 lat i 3 miesiące więzienia, w rozprawie rewizyjnej otrzymał 9 lat.

Teodor Meyer - wspomniany w opisie skazany na karę śmierci w 1947 r. w Gdańsku.


 


Wizyta Heinricha Himmlera ( w środku) i Richarda Hildebrandta (trzeci z lewej) w towarzystwie pierwszego komendanta obozu Maxa Pauly ( czwarty z prawej) w obozie Stutthof w dniu 23 listopada 1941 r.
Zdjecia: Archiwum Muzeum Stutthof w Sztutowie i internet.

Lista skazanych przez polskie sądy jest długa. Niektórzy stanęli przed niemieckimi sądami, ale wyroki były zdecydowanie łagodniejsze od polskich.

 Kary uniknęło ponad 3000 członków załogi obozu koncentracyjnego  STUTTHOF.                                   

 


oceń
3
0

komentarze (8) | dodaj komentarz

Zdjęcia w galeriach.


wtorek, 30 maja 2017

Licznik odwiedzin:  143 352  

O moim forum

Mam nadzieję, że to forum będzie miejscem gdzie wiele osób mających coś do przekazania, zechcą się podzielić z nami czytelnikami. W szczególności zależy mi na społeczności gminy Przodkowo.

Kalendarz

« wrzesień »
pn wt śr cz pt sb nd
 010203040506
07080910111213
14151617181920
21222324252627
282930    

Wyszukaj

Wpisz szukaną frazę i kliknij Szukaj:

Subskrypcja

Wpisz swój adres e-mail aby otrzymywać info o nowym wpisie:

Lubię to

Więcej w serwisach WP

Wiadomości

Bloog.pl